چند روز پيش به مطلبي لينك دادم كه نويسنده وبلاگ يك استشهادي ابتدا در وبلاگ خود گذاشته و سپس پاك كرده و در يك صفحه ديگر خود گذاشته بود. از فحواي نوشته او مي‌شد فهميد كه دست‌كم دو گروه در درون اعضاي مؤسس مجمع وبلاگ نويسان مسلمان بر سر محتواي مرامنامه با هم اختلاف نظر داشته‌اند و دست آخر آنها اينها را دور زده‌اند و بدون حضورشان جلسه تشكيل داده‌اند و مرامنامه خودشان را تصويب كرده‌اند. (در ضمن، ابوذر نويسنده پاسداران كه خواننده‌هاي الپر معمولا از كامنت‌هاي فله‌اي‌اش بهره‌مند مي‌شوند از اعضاي اصلي طيف آن طرفي است!)

مجمع وبلاگ نويسان مسلمان چند وقت پيش اعلام موجوديت كرد. به نظرم بيشتر از همه همين استشهادي هم در تبليغ اين تشكل فعال بود. من هم تا جايي كه توانستم او را تشويق كردم به اين كار. تا جايي كه خبر دارم، برخلاف پن‌لاگ اعضاي آن همگي هويت واقعي دارند و در جلسات حضوري هم با يكديگر آشنا شده‌اند و تصميم به راه‌اندازي اين تشكل گرفته‌اند. بنابراين از اين لحاظ و با نگاهي سخت‌گيرانه نسبت به تجربه‌هاي ناكام قبلي، اين كار را مي‌توان اولين نمونه كار جمعي سازمان‌يافته، متشكل و «واقعي شده» در فضاي مجازي ايراني دانست.

اتفاقا چون اين گروه برخلاف پن لاگ و گروهي به نام كانون وبلاگ نويسان ايران و تلاش‌هاي ديگري كه براي كار جمعي فعالان در فضاي مجازي شده، بر يك هويت ويژه (با افزودن قيد «مسلمان» و استفاده از كلمه «مجمع») تأكيد مي‌كرد، به تعريف علمي و عرفي تشكل و سازمان مدني هم نزديكتر است.

اما يك اتفاق ساده و تكراري براي اين تشكل مي‌افتد كه فعالان NGO ها و گروههاي داوطلبانه بارها و بارها با غلظت‌هاي مختلف آن را تجربه كرده يا ديده‌اند: هنوز شروع نكرده، دو يا چند گروه در درون جمع اختلاف مي‌كنند، به تيپ هم مي‌زنند، يا عليه هم افشاگري مي‌كنند و يا زيراب يكديگر را مي‌زنند و آخر كار يا جمع فرو مي‌پاشد، يا درونش انشعاب مي‌كنند، يا دو طيف و فراكسيون مدام با هم دعوا مي‌كنند، يا در بهترين حالت تغييرات مكرر در اساسنامه و آيين نامه ها و تنازعات مستمر اعضا گروه را از رشد و پويايي مي‌اندازد و فشل مي‌كند.

البته خوشبختانه در مورد اين تشكل قضيه اينقدر حاد نشده، اما مسئله فعاليت جمعي ايرانيان نه به مجمع وبلاگ نويسان مسلمان محدود است، نه چپ و راست دارد، نه معمولا مدرن و سنتي دارد و نه در حوزه‌هاي مختلف فعاليت خيلي كمرنگ مي‌شود. حتي مذهبي بودن و نبودن تشكل‌ها و اعضا هم چندان تأثيري در چيزي كه من نامش را «مشكله كار جمعي» مي‌گذارم، نمي‌گذارد. يادم هست كه يك دوست خيلي فعال در مسجد محل با اين تعبير [با عرض كمي پوزش] از اختلاف هاي مكرر بچه هاي مسجدي و هيئتي انتقاد مي‌كرد كه: «ده تا بچه رپي شب تا صبح با هم زير يه لحاف مي‌خوابن، ولي دو تا بچه مسلمون نمي‌تونن توي يه مسجد با هم نماز بخونن!» او از مشكلي صحبت مي‌كرد و در بخش‌هاي مذهبي و سنتي جامعه بسيار گسترده است و كافي است در دهه محرم به هيئت‌هايي كه با فاصله كمتر از ده متر با هم مستقر شده‌اند نگاه كنيد تا ببينيد كساني كه نمي‌توانند با هم كنار بيايند، براي كل‌كل كردن با يكديگر و روي دست ديگري بلند شدن به چه روش‌هايي متوسل مي‌شوند.

نمي‌دانم اين «مشكله» چقدر ريشه تاريخي و فرهنگي دارد، اما مي‌دانم كه در بخش‌هاي مختلف فرهنگ ايراني هست و در بخش‌هاي مدرن و شهري بيشتر هم هست. همچنين متأسفانه در سه دهه پس از انقلاب هم بيشتر و بدتر شده و باز متأسفانه در نسل جوان امروز اوضاع به مراتب بدتر از نسل قبل است. كافي است آدم با روند پنج ساله اخير دفتر تحكيم وحدت آشنا باشد تا ببيند چطور آدمهايي كه نيم متر هم با هم فاصله فكري ندارند چطور همديگر را با بدترين برچسب‌ها متهم و با بدترين شيوه تخطئه و طرد مي‌كنند. يا به سه چهار تلاشي كه براي درست كردن يك شوراي راهبري يا اتحاديه براي تشكل‌هاي غير دولتي جوانان ايران انجام شد و همگي ناموفق بود، توجه كنيم. حتي كافي است به آرايش، گروه‌بندي‌ها و مشكلات انبوه نيروهاي اپوزيسيون جمهوري اسلامي نگاه كنيد تا بدانيد كه مشكل محدود يا برخاسته از انقلاب و نظام هم نيست.

چرا ماها نمي‌توانيم با هم كار كنيم؟ اين سؤالي است كه اگر پاسخ داده شود يا راه حل آن پيدا شود، گام هاي بلندي را يك شبه خواهيم رفت. اما متأسفانه كمتر كسي قبل از زدن تشكل به اين سؤال فكر مي‌كند، و اين مي‌شود كه براي بسياري از تجربه‌هاي بسياري از ما رخ داده و مي‌دهد.